ทำไมธุรกิจยอมทำลายสินค้าที่บริจาคได้? คำตอบอาจไม่ได้อยู่ที่จริยธรรมแต่อยู่ที่ระบบภาษี

ประเด็นสำคัญ

ทำไมไม่บริจาคให้มูลนิธิหรือชุมชน? หรืออย่างน้อย ทำไมไม่นำสินค้าที่เหลือเหล่านั้นไปใช้ให้เกิดประโยชน์มากกว่าการทำลาย?

คำอธิบายที่เราได้ยินกันบ่อยมักเกี่ยวข้องกับภาพลักษณ์ของแบรนด์ การควบคุมคุณภาพ ความปลอดภัยของผู้บริโภค หรือความกังวลว่าสินค้าจะย้อนกลับเข้าสู่ตลาด แต่ในฐานะคนที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยง ผมอยากชวนมองอีกด้านหนึ่งครับ บางครั้งสิ่งที่กำหนดการตัดสินใจของธุรกิจ อาจไม่ใช่ความตั้งใจของผู้ประกอบการเพียงอย่างเดียว แต่อาจเป็นกติกา ต้นทุน ความรับผิดชอบ และแรงจูงใจที่ระบบกฎหมายกับภาษีออกแบบไว้ ในโลกธุรกิจ การตั้งคำถามว่า ‘ใครเป็นคนดีหรือไม่ดี’ อาจยังไม่พอ เราอาจต้องถามต่อว่า ระบบกำลังทำให้ทางเลือกใดง่ายกว่า ปลอดภัยกว่า และมีต้นทุนน้อยกว่ากัน?

รายละเอียดเพิ่มเติม

เมื่อความตั้งใจที่ดีแพ้ให้กับต้นทุนและความเสี่ยง นักเศรษฐศาสตร์มีคำหนึ่งที่ใช้อธิบายเรื่องนี้ว่า Incentive Structure หรือ ‘โครงสร้างแรงจูงใจ’ แนวคิดนี้มองว่า พฤติกรรมของคนและองค์กรไม่ได้เกิดจากความเชื่อหรือความตั้งใจเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการตอบสนองต่อรางวัล ต้นทุน ความเสี่ยง และผลกระทบที่ตามมาจากแต่ละทางเลือก ลองนึกภาพว่าธุรกิจแห่งหนึ่งมีสินค้าส่วนเกินอยู่สองทางเลือก ทางเลือกแรกคือทำลายสินค้า ซึ่งอาจมีขั้นตอนชัดเจน คำนวณต้นทุนได้ และมีหลักฐานทางบัญชีรองรับ ทางเลือกที่สองคือการบริจาค ซึ่งในความเข้าใจของคนทั่วไปควรเป็นเรื่องง่ายกว่า เพราะสินค้ายังมีประโยชน์และมีผู้ต้องการใช้งาน แต่ในทางปฏิบัติ ผู้ประกอบการอาจต้องพิจารณาทั้งเอกสาร ภาระภาษี เงื่อนไขของผู้รับบริจาค การขนส่ง คุณภาพสินค้า รวมถึงความรับผิดหากสินค้าเกิดปัญหาภายหลัง เมื่อทางเลือกที่ดู ‘ถูกต้อง’ ในเชิงสังคม กลับมีต้นทุนและความไม่แน่นอนมากกว่า ธุรกิจก็อาจเลือกทางที่ง่ายและควบคุมความเสี่ยงได้มากกว่า แม้ทางเลือกนั้นจะดูไม่สมเหตุสมผลในสายตาของสาธารณชนก็ตาม นี่ไม่ได้หมายความว่าทุกกรณีเกิดจากภาษี หรือผู้ประกอบการไม่มีหน้าที่รับผิดชอบต่อสังคม แต่สะท้อนว่าการเปลี่ยนพฤติกรรมของทั้งระบบไม่สามารถพึ่งพาความตั้งใจที่ดีเพียงอย่างเดียวได้ ภาษีไม่ใช่แค่เครื่องมือเก็บเงิน เวลาพูดถึงภาษี คนจำนวนมากมักนึกถึงหน้าที่หลักเพียงเรื่องเดียว คือการจัดเก็บรายได้ให้รัฐบาลเพื่อนำไปใช้จ่ายด้านสาธารณะ แต่ในความเป็นจริงภาษียังทำหน้าที่เป็นเครื่องมือกำหนดทิศทางของระบบเศรษฐกิจด้วย หากรัฐต้องการกระตุ้นการลงทุน ก็อาจให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่โครงการหรืออุตสาหกรรมเป้าหมาย หากต้องการสนับสนุนการวิจัยและพั…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ เดอะสแตนดาร์ด